elektik

Elektrik

Elektrik, negatif yüklü bir atomdan görece pozitif yüklü bir atoma doğru gerçekleşen elektron akışını ve bu akıştan elde edilen enerjiyi tanımlamak için kullanılan genel bir kavramdır. Günlük dilde “elektrik” kelimesi, elektrik yükü, elektrik akımı ve elektrik enerjisi gibi kavramların tümünü birden ifade etmek amacıyla kullanılır.

“Elektrik nedir ?” sorusunun cevabını tam olarak anlayabilmek için öncelikle elektrik yükü kavramını incelemek gerekir.

Elektrik Yükü

Kararlı bir atom, eşit sayıda proton ve elektrona sahiptir. Herhangi bir dış etki sonucunda atomun sahip olduğu elektron sayısı proton sayısından fazla olursa, bu atom “negatif yüklü” olarak kabul edilir. Tam tersi bir şekilde proton sayısı elektron sayısından fazla olursa, bu kez “pozitif yüklü” olarak kabul edilir. Kararlı atomlar ise elektrik yükü bakımından “nötr” olarak kabul edilir.

Elektrik yükü birimi Coulomb’dur ve “C” ile gösterilir. 1 Coulomb, yaklaşık 6,24 x 1018 elektrona eşittir.

Elektrik Akımı

Negatif yüklü bir atom, üzerindeki fazla elektronları atarak kararlı hale gelme eğilimindedir. Bu nedenle farklı yüklere sahip iki atom birbirine yaklaştığında, elektronlar negatif yükü fazla olandan düşük olana doğru akarak denge durumuna gelmeye çalışır.

Daha büyük ölçekte incelendiğinde, negatif yüklü atomlar barındıran bir cisim üzerindeki fazla elektronlardan kurtulma eğilimindedir. Direk yada bir iletken kullanarak negatif yüklü bir cisim görece pozitif yüklü olan bir başka cisme temas ettiğinde, elektronlar negatif yükü büyük olandan küçük olana doğru akmaya başlar. Bu elektron akışına “elektrik akımı” adı verilir.

Elektron akışının yönü negatif yükün yüksek olduğu yerden düşük olduğu yere yani negatiften görece pozitif olana doğru iken, elektrik akımının yönü pozitif(+) yükten nagatif(-) yüke doğru olarak kabul edilir.

Elektrik akım şiddeti birimi Amper’dir. 1 saniyede iletken üzerinden geçen 1 Coulomb’luk yük (6,24 x 1018 elektron) akışı, 1A (1 Amper) olarak kabul edilir. 

Elektrik Enerjisi

Enerji, en temel haliyle “bir sistemin iş yapabilme kapasitesi” olarak tanımlanır. Elektrik enerjisini anlamanın ve iş başında görmenin en kolay yollarından biri, sürtünme ile elektriklenme fenomeni incelemektir.

Şişirdiğiniz bir balonu kazak gibi yünlü bir objeye yada saçımıza sürttüğünüzde, kazakta bulunan elektronlar koparak balona geçer. Elektron kazanan balon artık elektriksel olarak negatif yüklüdür.

Negatif yüklü bu balon küçük parçalara ayrılmış kağıda yaklaştırıldığında, kağıt parçalarının hareket ederek balona yapıştığı gözlemlenecektir. Burada gerçekleşen şey; negatif yüklü balonun etkisi ile nötr yüke sahip olan kağıt parçalarındaki elektronların, balonun aksi yönüne itilmesi ve sonuç olarak balona yakın bölgede kalan pozitif yüklerin, negatif yüklü balon tarafından çekilmesidir.

Bu fenomende hareket eden kağıt parçalarının yaptığı iş elektrik enerjisinin bir sonucudur.

Hakkında Sem Vural

BilimveTeknoloji.com 'un kurucularından. 2001 yılından beri astronomi ve teorik fizik başta olmak üzere, bir çok konuda popüler bilim makaleleri yazıyor.

İlginizi Çekebilir

Mars Projesi

Yıllar boyu bilim damlarının gözdesi olmayı başaran o muhteşem “kızıl gezegen”, Mars. Bir çok UFO …

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *