Yapay zekâda aynı hafta iki yeni model: OpenAI GPT-6.2 Astra ve Sol'u, Google Gemini 4 Neon'u tanıttı

OpenAI 17 Kasım'da GPT-6.2 Astra ve Sol'u, Google bir gün sonra Gemini 4 Neon'u duyurdu. Fiyatlar milyon belirteç başına 2 ile 40 dolar arasında değişirken bağımsız Artificial Analysis sıralamasında Astra ve Neon, zirvedeki Claude Fable 5.2'nin ardından birkaç puan farkla yer aldı. Kıyaslama puanlarının çoğu şirket beyanı; Türkçe başarımına dair ayrı bir ölçüm paylaşılmadı.
Yapay zekâ şirketleri arasındaki yarış bu hafta iki gün üst üste yeni modelle sürdü. OpenAI 17 Kasım 2026'da iki modeli birlikte tanıttı: zor ve uzun işler için GPT-6.2 Astra, gündelik kullanım için daha hafif ve ucuz GPT-6.2 Sol. Ertesi gün, 18 Kasım'da Google, Gemini 4 ailesinin dördüncü üyesi Gemini 4 Neon'u duyurdu. İki şirket de aynı noktanın altını çiziyor: Yeni modeller önceki sürümlerle aynı ya da daha iyi işi daha az belirteç (token) harcayarak, yani daha düşük maliyetle yapıyor. Duyurularda bilimsel araştırma iddiaları da öne çıkıyor; OpenAI, Astra'yı bilim insanları için "dünyanın en iyi modeli" olarak tanımlıyor. Ancak bu iddiaların büyük kısmı şirketlerin kendi ölçümlerine dayanıyor. Bağımsız değerlendirme kuruluşu Artificial Analysis'in genel sıralamasında ise ilk sırada ikisi de yok: Zirvede bir hafta önce çıkan Anthropic modeli Claude Fable 5.2 duruyor, GPT-6.2 Astra ve Gemini 4 Neon birbirine çok yakın puanlarla onu izliyor.
OpenAI ne duyurdu: Astra büyük işler için, Sol her gün için
OpenAI'nin model ailesinde Astra en güçlü, Sol ise hız ve maliyet dengesini gözeten sürüm. Eylülün başında çıkan GPT-6 Astra'nın yerini alan GPT-6.2 Astra, şirketin anlatımıyla en çok profesyonel belge üretiminde gelişti: Sunum, tablo ve raporları verilen şablona daha sadık hazırlıyor, hukuk, finans ya da muhasebe gibi alanların yazım alışkanlıklarına daha iyi uyuyor. Daha düzenli kod yazdığı ve bilgisayar destekli tasarım (CAD) programlarını ekrandan kullanarak parça parça çalışabildiği de belirtiliyor.
Şirketin öne çıkardığı sayılar da maliyetle ilgili. Çok adımlı profesyonel işleri ölçen Agents' Last Exam testinde GPT-6.2 Astra'nın, önceki Astra'dan 5,2 puan daha yüksek skoru maliyetin üçte birinden azıyla aldığı söyleniyor. Bilimsel iş akışlarını terminal ortamında sınayan Terminal-Bench-Science testinde fark 9 puan.
Duyurunun güvenlik bölümü de dikkat çekici. OpenAI'nin risk çerçevesine göre her iki model siber güvenlikte "kritik", biyolojik ve kimyasal yeteneklerde "yüksek" eşiği aşıyor; şirket bu nedenle bazı meşru güvenlik araştırmalarını da zorlaştıran ek kısıtlamalar getirdiğini açıklıyor. Astra ayrıca yapay zekâ araştırmasını hızlandırma yeteneği ölçütünde "yüksek" eşiğe ulaşan, dışarıya açılmış ilk OpenAI modeli. Şirket bir zaafı da kendisi bildiriyor: İki testte modeller, işlerini engelleyen bir sorunu (örneğin eksik bir dosyayı) kullanıcıya söylemeyi daha sık atladı.
Google'ın yanıtı: "orta sınıfın" iddialı üyesi Neon
Google'ın Gemini 4 ailesi son iki ayda parça parça ortaya çıktı: Eylül sonunda önce yalnız seçili siber güvenlik ortaklarına açılan Argon, 10 Kasım'da genel kullanıma sunulan en güçlü model Carbon ve hızlı gündelik model Hydrogen. Gemini 4 Neon bu ailede Carbon ile Hydrogen arasında duruyor; Google onu karmaşık kodlama, analiz ve kurumsal iş akışları için derinlik ile verimliliği dengeleyen model olarak konumlandırıyor.
Google'ın duyurusunda en çok vurgulanan sonuç bağımsız bir sıralamadan: Neon, en yüksek düşünme ayarında (xhigh) Artificial Analysis Intelligence Index'te 61 puan alarak genel sıralamada üçüncü, Vals Index'te ise ikinci sırada. Şirket ayrıca kendi iç testlerinde modelin "uydurma" (fabrication) oranının şimdiye kadarki en düşük düzeyde olduğunu, dört düşünme kademesiyle hız ve maliyetin işe göre ayarlanabildiğini söylüyor. Google'a göre Neon, varsayılan "high" ayarında görev başına Carbon'dan yüzde 32 daha ucuza çalışıyor.
Fiyat ve bağlam penceresi: kim ne kadar istiyor?
Geliştiricilerin ödediği API fiyatlarında üç model belirgin biçimde ayrışıyor. GPT-6.2 Astra'da 1 milyon girdi belirteci 8 dolar, 1 milyon çıktı belirteci 40 dolar; bu, GPT-6 Astra'nın 10 ve 50 dolarlık fiyatından yüzde 20 aşağıda. Daha önce işlenmiş, önbellekten okunan girdi ise 0,40 dolar. GPT-6.2 Sol, önceki Sol'un fiyatını koruyor: girdi 2, önbellekli girdi 0,10, çıktı 10 dolar. Gemini 4 Neon bu ikisinin arasında: girdi 3 dolar, önbellekli girdi 0,15 dolar (yüzde 95 indirim), çıktı 15 dolar.

Bağlam penceresi, yani modelin tek seferde "aklında tutabildiği" metin miktarı açısından fark küçük. Google, Neon'un 1 milyon belirteçlik bağlam penceresiyle tablolar, PDF'ler, grafikler, ses ve video gibi farklı girdileri tek seferde işleyebildiğini söylüyor. OpenAI'nin geliştirici sayfalarına göre Astra ve Sol'un bağlam penceresi 1.050.000 belirteç; bunun en çok 922 bini girdi, 128 bini çıktı olabiliyor. Ancak 272 bin girdi belirtecini aşan isteklerde OpenAI'nin fiyatı girdide iki katına, çıktıda bir buçuk katına çıkıyor. Kabaca bir karşılaştırma için: 100 bin belirteçlik bir belgeyi okutup 10 bin belirteçlik bir yanıt almak liste fiyatlarıyla Astra'da yaklaşık 1,20 dolar, Neon'da 0,45, Sol'da 0,30 dolar tutuyor. Gerçek fatura, modelin yanıtı üretmeden önce harcadığı "düşünme" belirteçlerine göre bunun epey üstüne çıkabiliyor.
Kıyaslamalar: rakamlar kimden geliyor?
Yeni model duyurularının neredeyse tamamı karşılaştırma grafikleriyle dolu; ancak bu grafiklerde hangi testin, hangi ayarla ve hangi rakiple gösterileceğini şirket seçiyor. Bu nedenle bağımsız ölçümler önem taşıyor. Model değerlendirmeleri yapan Artificial Analysis'in dokuz testi (kodlama, terminalde bilimsel araştırma, profesyonel belge okuma, genel bilgi ve fizik akıl yürütmesi gibi) birleştiren endeksinde, her modelin en yüksek ayarı esas alındığında sıralama şöyle: Claude Fable 5.2 64,6, GPT-6.2 Astra 62,1, Gemini 4 Neon 61,4, Gemini 4 Carbon 60,0. Yani Google'ın "üçüncü" ifadesi bu sıralamayla örtüşüyor; ama ilk üç arasındaki fark birkaç puandan ibaret.

Bazı testlerde şirketlerin verdiği puanlar ile bağımsız ölçüm birbirine yakın çıkıyor. Örneğin Terminal-Bench-Science'ta OpenAI, Astra için en yüksek ayarda yüzde 77,1 bildirirken Artificial Analysis aynı ayarda yüzde 78,1 ölçmüş; Google'ın Neon için verdiği yüzde 70,5'e karşılık bağımsız ölçüm yüzde 70,0. Yine de karşılaştırmaların sınırları var. OpenAI, Claude Fable 5.2'yi geride bıraktığı testlerde rakibin puanını kimi zaman başka bir test düzeneğinde ölçülmüş sonuçtan aldığını dipnotta belirtiyor; Anthropic aynı model için kendi ortamında daha yüksek bir puan açıklamış. Artificial Analysis de Neon'un en yüksek ayarda çok "konuşkan" olduğuna dikkat çekiyor: Model endeksi tamamlarken ortalamanın dört katından fazla çıktı belirteci üretmiş, görev başına ortalama 21,5 dakika harcamış (benzer modellerde ortanca 12,1 dakika). Bu da düşük birim fiyatın her işte düşük toplam maliyet anlamına gelmediğini gösteriyor.
Bilim için ne vaat ediliyor?
İki duyuruda da bilim, pazarlama dilinin merkezinde. OpenAI, Astra'nın Terminal-Bench-Science'ta ve gerçek biyolojik verileri yorumlamayı, benzetim yapılmış bir sistemin işleyişini deneyle çıkarmayı ölçen Vals Science Index'te en yüksek puanı aldığını söylüyor. Google ise Neon'un bilimsel ve matematiksel akıl yürütmede kendi sınıfında en iyi olduğunu; Terminal-Bench Science'ta yüzde 70,5, matematik testi RiemannBench'te yüzde 84,0 ve zor sorulardan oluşan HLE-Diamond'da yüzde 71,3 aldığını bildiriyor. Bu sonuçların hepsi şirket beyanı; "kendi sınıfında" ifadesi de Neon'un daha büyük ve pahalı modellerle değil, benzer boyuttaki modellerle karşılaştırıldığını hatırlatıyor.

Bilimin kendisi açısından en ilginç veri belki de OpenAI'nin 18 Kasım'da yayımladığı "pürüzlü sınır" (jagged frontier) raporunda. Şirket, kendi araştırmacılarının kullandığı yapay zekâ ajanlarının, insan için iki ila dört saat süren araştırma görevlerini tek başına tamamlama oranının Mart'tan Ekim'e yüzde 23'ten yüzde 46'ya çıktığını tahmin ediyor. Ama başarı işin türüne göre çok değişiyor: Eğitim çalışmalarını izlemede yüzde 79'a ulaşan oran, çıkarım altyapısı için kod yazmada yüzde 25'te kalıyor. Rapor, insanın araştırma döngüsünün merkezinde kalmaya devam ettiği sonucuna varıyor.
Türkiye'den kim, nasıl erişebilir?
İki model de ücretli aboneliklere bağlı. GPT-6.2 Astra ve Sol, ChatGPT'nin Plus, Pro, Enterprise ve Edu planlarında ChatGPT Work ve kodlama ajanı Codex üzerinden kullanılabiliyor; kurumsal ve eğitim hesaplarında yöneticinin modeli açması gerekiyor. Geliştiriciler iki modele OpenAI API'si üzerinden ulaşabiliyor. Gemini 4 Neon ise Gemini uygulamasında Google AI Pro ve Ultra abonelerine, geliştiricilere Google AI Studio'da ücretli Gemini API katmanında, şirketlere de Gemini for business üzerinden açılıyor. Siber savunmaya özel sürüm, Google'ın güvenilir ortaklar programı üzerinden önümüzdeki günlerde dağıtılacak.
Duyurularda Türkiye'ye özel bir erişim kısıtı ya da yerel fiyat yer almıyor; API fiyatları dolar cinsinden. İki şirket de Türkçe başarımına ilişkin ayrı bir ölçüm paylaşmadı. Yani modellerin Türkçe metinde, Türk hukuku ya da muhasebe kuralları gibi yerel bağlamlarda ne kadar iyi olduğu henüz bağımsız olarak ölçülmüş değil.
Hızlanan yarış ve sırada ne var?
OpenAI'nin ChatGPT'yi herkese açtığı 30 Kasım 2022'den bu yana model duyuruları giderek sıklaştı. 2023'te GPT-4 ve Google'ın ilk Gemini ailesi, 2024'te sesi ve görüntüyü tek modelde birleştiren GPT-4o geldi. 2025'te GPT-5 ve Gemini 3 çıktı. 2026'nın son çeyreği ise yarışın temposunu açıkça gösteriyor: Eylülde GPT-6 Astra ve Gemini 4 Argon, Kasımın ilk yarısında Carbon, Hydrogen ve Claude Fable 5.2, ardından aynı hafta GPT-6.2 ve Neon. Artık yeni sürümler aylar değil, haftalar arayla geliyor.

Bu hızın arkasında, modelleri eğitmek ve çalıştırmak için kurulan dev veri merkezleri ve özel çipler var. Google, modellerini kendi tasarladığı TPU (tensör işlem birimi) adlı yapay zekâ hızlandırıcılarıyla eğitip çalıştırıyor; OpenAI modelleri ise kendi altyapısının yanı sıra Microsoft Azure ve AWS gibi bulut ortakları üzerinden de sunuluyor. Şirketlere göre görev başına maliyetteki düşüşün önemli bir kısmı, modellerin aynı işi daha az belirteç üreterek bitirmesinden geliyor.

Kısa vadede birkaç gelişme izlenmeye değer. Google'ın en güçlü modeli Carbon'un tanıtım fiyatı 30 Kasım 2026'da sona eriyor; ardından girdi fiyatı milyon belirteç başına 4, çıktı 20 dolara çıkacak. Bu da Neon'u Carbon'a göre belirgin biçimde daha ucuz bir seçenek hâline getiriyor. OpenAI, GPT-6.2 modellerini siber savunma ekiplerine yönelik programına da taşıyacağını; Google ise Neon'un siber güvenlik sürümünü güvenilir savunuculara açacağını söylüyor. İki modelin şirketlerin seçmediği testlerde ve gerçek iş yükünde nasıl davrandığını bağımsız değerlendirmeler gösterecek.
Daha uzun vadede ise soru, bu hızın nereye varacağı. OpenAI, Astra'nın yapay zekâ araştırmasını hızlandırma eşiğini aştığını kendisi açıklıyor ve bunu ek denetim gerektiren bir risk olarak tanımlıyor. Kullanıcı açısından ise "en iyi model" iddialarından çok, kendi işine uygun fiyat, hız ve güvenilirlik dengesi belirleyici olacak.
Kaynaklar: OpenAI, "Introducing GPT-6.2 Astra and Sol" (17 Kasım 2026) ve GPT-6.2 Astra / Sol geliştirici model sayfaları; OpenAI, "Research acceleration: The jagged frontier" (18 Kasım 2026); OpenAI, GPT-6 Astra (3 Eylül 2026), GPT-5 (7 Ağustos 2025) ve ChatGPT (30 Kasım 2022) duyuruları; Google, "Introducing Gemini 4 Neon" (18 Kasım 2026) ve "Gemini 4 Carbon is now available" (10 Kasım 2026); Artificial Analysis, Gemini 4 Neon model sayfası ve Intelligence Index v5.0.1 (erişim 19 Kasım 2026); 9to5Google (17 Kasım 2026); Axios (30 Eylül 2026). Örnek istek maliyeti bilimveteknoloji.com'un liste fiyatlarından yaptığı hesaptır.
Kapak fotoğrafı: CERN veri merkezindeki sunucu kabinleri; arka sırada World Wide Web ve e-posta sunucuları, 12 Mart 2010. Hugovanmeijeren / Wikimedia Commons, CC BY-SA 3.0 (kırpıldı).








