Google, uzaydaki yapay zekâ veri merkezi projesi Suncatcher'ın uydularını 2029'da Blue Origin'in New Glenn roketiyle fırlatacak

Google, Güneş enerjisiyle çalışan yapay zekâ işlemcilerini yörüngeye taşımayı amaçlayan Project Suncatcher'ın ilk ağır yük fırlatması için Blue Origin ile anlaştı; New Glenn roketi uyduları 2029'un ilk çeyreğinde fırlatacak. Ekim'de yörüngeye çıkan prototip ilk yapay zekâ yanıtını gönderdi. Radyasyon, soğutma, maliyet, uzay çöpü ve gökbilim kaygıları ise henüz çözülmüş değil.
Yapay zekâ için gereken elektriği yeryüzünde bulmak giderek zorlaşırken Google gözünü gökyüzüne dikti. Şirket 19 Kasım 2026'da, Güneş enerjisiyle çalışan yapay zekâ işlemcilerini yörüngeye taşımayı amaçlayan Project Suncatcher (Güneş Yakalayıcı) için ilk özel ağır yük fırlatmasında Jeff Bezos'un roket şirketi Blue Origin ile anlaştığını duyurdu. Anlaşmaya göre Blue Origin'in dev roketi New Glenn, Google'ın uydularını 2029'un ilk çeyreğinde Güneş eşzamanlı bir yörüngeye bırakacak. Google'a göre bu uyduların her biri kabaca bir veri merkezi rafı kadar işlem gücü taşıyacak. Kaç uydunun fırlatılacağı ve anlaşmanın bedeli açıklanmadı. Duyuru, bir yıl önce kâğıt üzerinde bir "ay hedefi" (moonshot) olarak tanıtılan projenin, yörüngede deneme yapan bir prototipten sonra artık gerçek bir fırlatma takvimine bağlandığını gösteriyor. Yine de uzayda veri merkezi fikrinin önünde radyasyondan soğutmaya, maliyetten gökbilimcilerin kaygılarına kadar uzun bir engel listesi duruyor.
Suncatcher ne yapmak istiyor?
Google projeyi ilk kez 4 Kasım 2025'te Google Research blogunda tanıttı; tasarımın ayrıntıları aynı ay arXiv'de yayımlanan bir ön baskıda yer aldı. Fikrin özü basit: Yapay zekâ modellerini eğiten ve çalıştıran TPU adlı yongaları (Tensor Processing Unit, tensör işlem birimi) Güneş panelli uyduların içine koymak ve bu uyduları bir küme hâlinde birlikte çalıştırmak. Bunun için seçilen yörünge, "şafak-alacakaranlık" türü Güneş eşzamanlı yörünge. Bu yörüngedeki bir uydu, Dünya'nın gece ile gündüz yarılarını ayıran sınır çizgisinin üzerinde dolanır ve neredeyse hiç gölgeye girmez. Google'a göre böyle bir yörüngede bir Güneş paneli, yeryüzündekinden 8 kata kadar daha verimli olabiliyor; üstelik büyük pillere ihtiyaç azalıyor.
Ön baskıdaki örnek tasarımda 81 uydu, ortalama 650 kilometre yükseklikte, yarıçapı yalnızca 1 kilometre olan bir küme içinde uçuyor. Bu, İstanbul–Ankara karayolunun yaklaşık bir buçuk katı yükseklikte, çapı 20 futbol sahası boyu kadar olan bir alana sığan bir uydu filosu demek. Komşu uydular arasındaki mesafe 100 ile 200 metre arasında gidip geliyor. Bu kadar yakın uçuşun nedeni, uyduların birbirine lazerle, yani optik bağlantıyla veri aktarabilmesi. Veri merkezlerinde işlemciler arasında saniyede terabitlerce veri akması gerekiyor; Google'ın laboratuvarda kurduğu tek bir alıcı-verici çifti her yönde 800 gigabit, toplamda 1,6 terabit hıza ulaştı. Hedef ise saniyede onlarca terabit.

Kâğıttan yörüngeye: Bir yılda ne oldu?
İlk planda Google, uydu görüntüleme şirketi Planet ile birlikte 2027 başına kadar iki prototip uydu fırlatmayı hedefliyordu. Takvim biraz değişti: Planet'in ürettiği tek bir prototip, 1 Ekim 2026'da SpaceX'in Transporter-18 adlı paylaşımlı fırlatma görevinde yörüngeye çıktı. Google'ın açıklamalarına göre uyduda dört TPU bulunuyor. NPR'ın aktardığına göre buzdolabı büyüklüğündeki bu uydu henüz projenin hedeflediği Güneş eşzamanlı yörüngede değil; standart bir yörüngede ve pillerle çalışıyor. Görevin bir yıl sürmesi planlanıyor. Proje lideri Travis Beals, bu uçuşu yongaların uzayda çalışıp çalışamayacağını görmek için yapılan "çok sınırlı bir test" olarak nitelendirdi.
İlk somut sonuç bir ay sonra geldi. Google 30 Ekim 2026'da, yeryüzündeki istasyonlardan gönderilen bir komutla uydudaki açık kaynaklı Gemma 4 modelinin uzayda olmak üzerine kısa bir haiku yazdığını ve şiirin uydu Norveç'in Svalbard takımadaları üzerinden geçerken Dünya'ya indirildiğini açıkladı. Şirket bunu, veri merkezi sınıfındaki bir TPU'dan yörüngede alınan ilk yapay zekâ yanıtı olarak tanımladı. Kulağa küçük bir gösteri gibi gelse de bu yanıt, donanımın fırlatmanın sarsıntısını atlattığını ve uzayda yapay zekâ çalıştırabildiğini gösterdi. NPR'ın fırlatma günü aktardığına göre ısı sınırları nedeniyle model bir seferde yalnızca 15 dakika kadar çalıştırılabiliyor. Sıradaki adımlar TPU'ların sıcaklık ve radyasyon altında nasıl davrandığını ölçmek; Google'ın bir sonraki hedefi ise 2027'de birbirine lazerle bağlı ikiz uydu.

Neden New Glenn?
Prototip için küçük bir yer yeten paylaşımlı uçuşlar yeterliydi; ancak rafı dolduracak kadar işlemci taşıyan uydular hem ağır hem büyük. New Glenn de tam bu sınıfta bir roket: 98 metre boyuyla yaklaşık 67 metrelik Galata Kulesi'nin neredeyse bir buçuk katı. Yedi BE-4 motorlu ilk kademesi yeniden kullanılmak üzere okyanustaki bir gemiye iniyor; 7 metre çapındaki burun konisi geniş yüklere yer açıyor. Roket alçak Dünya yörüngesine 45 ton, yani kabaca 30 binek otomobil ağırlığında yük taşıyabiliyor. Google'ın blog yazısında, bu özel fırlatmanın şirketin başka uydu ve fırlatma ortaklarıyla sürdürdüğü çalışmaların üzerine inşa edildiği vurgulanıyor; yani anlaşma başka firmalarla çalışmayı dışlamıyor.

Ancak New Glenn'in geçmişi kısa ve inişli çıkışlı. Roket ilk uçuşunda (16 Ocak 2025) yörüngeye ulaştı ama ilk kademesi inişte kayboldu. İkinci uçuşta (13 Kasım 2025) hem görev başarılı oldu hem de ilk kademe gemiye indi. Üçüncü uçuşta (19 Nisan 2026) üst kademedeki bir sorun, taşınan iletişim uydusunu fazla alçak bir yörüngeye bıraktı. 28 Mayıs 2026'da ise bir New Glenn, Florida'daki fırlatma rampasında motor ateşleme testi sırasında patladı; kimse yaralanmadı ama rampa ağır hasar gördü. Roketin uçuşlara Ocak 2027'de dönmesi planlanıyor. Suncatcher fırlatmasına kadar iki yıldan fazla süre olması, Blue Origin'e güvenilirliğini kanıtlamak için zaman tanıyor.
Neden uzay? Elektrik hesabı
Uzaya veri merkezi kurma fikrinin arkasında büyüyen bir enerji sorunu var. Uluslararası Enerji Ajansı'nın (IEA) 2025 tarihli "Enerji ve Yapay Zekâ" raporuna göre dünyadaki veri merkezleri 2024'te 415 teravatsaat elektrik tüketti; bu, küresel tüketimin yaklaşık yüzde 1,5'i. Karşılaştırma için Türkiye'nin 2025'teki toplam elektrik tüketimi yaklaşık 361 teravatsaat. Yani veri merkezleri şimdiden bütün Türkiye'nin bir yılda harcadığından fazla elektrik kullanıyor. IEA bu miktarın 2030'da yaklaşık 945 teravatsaate, bugünkü Japonya'nın toplam tüketimini biraz aşan bir düzeye çıkabileceğini öngörüyor. Google'ın kendi çevre raporuna göre şirketin veri merkezlerinin elektrik ihtiyacı yalnızca 2024'te yüzde 27 arttı. Yeryüzündeki veri merkezleri soğutma için ayrıca büyük miktarda su da kullanıyor ve pek çok ülkede yerel tepkiyle karşılaşıyor.
Yörüngede ise Güneş hiç batmıyor, bulut ya da atmosfer ışığı zayıflatmıyor. Atmosferin dışında metrekareye düşen Güneş gücü yaklaşık 1.361 vat. Bunun yıl boyu kesintisiz alındığı varsayılırsa metrekare başına yılda yaklaşık 11.900 kilovatsaate ulaşılıyor; Türkiye'de yatay bir yüzeye düşen yıllık ortalama ise yaklaşık 1.527 kilovatsaat. Kabaca yapılan bu hesap, Google'ın "8 kata kadar" ifadesiyle uyumlu.

Önündeki engeller
Radyasyon. Uzaydaki yüklü parçacıklar elektronik devrelerde bit hatalarına ve kalıcı hasara yol açabiliyor. Google, Trillium adlı TPU'sunu laboratuvarda 67 milyon elektronvoltluk bir proton demetine tuttu. En hassas parça olan yüksek bant genişlikli bellek, beş yıllık bir görevde beklenen dozun yaklaşık üç katına ulaşınca düzensizlik göstermeye başladı; ölçülen en yüksek dozda bile kalıcı arıza görülmedi. Ancak bunlar laboratuvar sonuçları; yörüngedeki uzun süreli radyasyon verisi henüz yayımlanmadı.
Isı. Yeryüzünde işlemciler havayla ya da suyla soğutuluyor. Uzayın boşluğunda ise ısıyı taşıyacak ortam yok; ısının ısı borularıyla radyatörlere aktarılıp kızılötesi ışınım olarak uzaya salınması gerekiyor. Radyatörler büyük ve ağır, bu da fırlatma maliyetini artırıyor. Google sistemi bir termal vakum odasında denediğini, asıl sonucu ise yörüngede göreceğini belirtiyor.
Maliyet. Projenin ekonomisi büyük ölçüde fırlatma fiyatlarına bağlı. Google'ın ön baskısı, fiyatların 2030'ların ortasında kilogram başına 200 doların altına inebileceğini; o noktada uzaydaki bir veri merkezini fırlatıp işletmenin, eşdeğer bir yer tesisinin yıllık enerji giderine kabaca denk gelebileceğini öne sürüyor. Bu bir öngörü, kesinleşmiş bir fiyat değil. Beals da NPR'a uzaydaki veri merkezlerinin önümüzdeki beş yıl içinde daha ucuz olmayacağını ve yeryüzündekilerin yerini almayacağını söyledi. Bozulan bir parçayı yörüngede onarmanın zorluğu da hesaba eklenmesi gereken ayrı bir kalem.
Uzay çöpü. Avrupa Uzay Ajansı'nın (ESA) Eylül 2026'da yayımlanan Uzay Ortamı Raporu'na göre 2025'te 300'ü aşkın fırlatmayla 4.000'den fazla yeni uydu yörüngeye çıktı ve alçak yörüngedeki çarpışma riski hızla büyüyor. Uyduları yüzlerce metre arayla uçurmak daha önce bu ölçekte denenmiş bir şey değil; Google küçük yörünge düzeltmelerinin yeteceğini hesaplıyor, ama bir arıza ya da çarpışmanın kümede zincirleme sonuçlar doğurmaması için hassas bir denetim gerekecek.
Gökbilim. Şafak-alacakaranlık yörüngesindeki uydular sürekli Güneş ışığı aldığı için yerden bakıldığında özellikle akşam ve sabah alacakaranlığında parlak görünebiliyor; geniş Güneş panelleri ve radyatörler bu etkiyi artırabilir. Uluslararası Astronomi Birliği (IAU), Kraliyet Astronomi Derneği (RAS) ve Avrupa Güney Gözlemevi (ESO), Mart 2026'da SpaceX'in benzer bir planı için ABD Federal İletişim Komisyonu'na (FCC) itiraz ederken, ESO'nun Çok Büyük Teleskopu'nun (VLT) görüntülerinin ortalama yüzde 10'unun uydu izleri nedeniyle kaybedilebileceği uyarısında bulundu. Google'ın kendi kümesinin kaç uydudan oluşacağı ve ne kadar parlak olacağı henüz açıklanmadığından etkisini şimdiden ölçmek mümkün değil.

Yarışta yalnız değil
Uzayda veri merkezi fikrinin peşinde koşan tek şirket Google değil. ABD'li girişim Starcloud, Suncatcher duyurusundan iki gün önce, 2 Kasım 2025'te içinde bir Nvidia H100 grafik işlemcisi bulunan küçük bir uyduyu yörüngeye gönderdi ve şirketin açıklamasına göre bu uyduda Google'ın Gemma modelini çalıştırdı. SpaceX ise 30 Ocak 2026'da FCC'ye 500 ile 2.000 kilometre arasındaki yörüngelere 1 milyona kadar "yörünge veri merkezi" uydusu yerleştirmek için başvurdu; birkaç gün sonra Elon Musk'ın yapay zekâ şirketi xAI ile birleştiğini duyurdu. Başvuru hâlâ FCC'nin değerlendirmesinde ve gökbilim kuruluşlarının en sert itirazlarını bu plan topladı. Bu tabloda Google'ın Blue Origin'i seçmesi, rakibi SpaceX'e fırlatma konusunda bağımlı kalmama isteği olarak da okunabilir; ancak şirket bu yönde bir açıklama yapmadı ve prototipini zaten bir SpaceX roketiyle fırlattı.
Sırada ne var?
Önümüzdeki iki yılın takvimi belli: Önce yörüngedeki prototipten radyasyon ve ısı verileri gelecek, ardından 2027'de lazerle bağlı ikiz uydular uyduların birbiriyle hızlı veri alışverişi yapıp yapamayacağını sınayacak. New Glenn'in 2027'deki dönüş uçuşları ise 2029 fırlatmasının ne kadar gerçekçi olduğunu gösterecek. Yanıt bekleyen sorular da az değil: İlk ağır yük fırlatmasında kaç uydu olacak? Bir uydunun "bir raf" gücü kaç kilovata ya da kaç TPU'ya karşılık geliyor? Radyatörler ve paneller ne kadar parlak görünecek? Bu ayrıntılar açıklanmadı. Google'ın kendi ifadesiyle Suncatcher uzun soluklu bir araştırma projesi; uzaydaki veri merkezleri, en iyimser senaryoda bile yakın gelecekte yeryüzündekilerin yerini almayacak, ama yapay zekânın enerji açlığına karşı denenen en iddialı yollardan biri olarak izlenmeye değer.
Kaynaklar: Google blogu, T. Beals, Blue Origin ile Project Suncatcher fırlatma ortaklığı (19 Kasım 2026), prototip uydunun yörüngeye çıkışı (1 Ekim 2026) ve uydudan ilk yanıt (30 Ekim 2026); Google Research blogu (4 Kasım 2025) ve Agüera y Arcas, Beals ve ark., "Towards a future space-based, highly scalable AI infrastructure system design", arXiv:2511.19468 (Kasım 2025); Reuters (19 Kasım 2026); NPR (1 Ekim 2026); Space.com; New Glenn uçuş kayıtları; IEA, Energy and AI (2025); TEİAŞ verileri (SHURA, Türkiye Enerji Dönüşümü Görünümü 2025); Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı, Güneş Enerjisi Potansiyeli Atlası (GEPA); Google 2025 Çevre Raporu; ESA Uzay Ortamı Raporu 2026 (14 Eylül 2026); Kraliyet Astronomi Derneği (16 Mart 2026); FCC kamu duyurusu ve SatNews (SpaceX başvurusu, 30 Ocak 2026); Starcloud. Yörüngedeki Güneş enerjisi değeri bilimveteknoloji.com'un hesabıdır.
Kapak fotoğrafı: Uluslararası Uzay İstasyonu'nun Güneş panelleri arasından görülen gün doğumu, 26 Temmuz 2017 (Expedition 52). NASA, kamu malı (Wikimedia Commons).








